YEDİYOL

Merak, insanoğlunun engel olamadığı bir dürtü. Bazen insanın aklına öyle sorular takılır ki cevabını bulacak ne vaktimiz ne de enerjimiz vardır. Ali Bolat ‘Hiç Merak Ettiniz mi?’ kitabı ile ‘Vay be!’ dedirtecek 235 soruya cevap veriyor. İşte o sorulardan sizler için derlediğimiz bir demet…

İnsan iç sıcaklığı 37 dereceyse, dış yüzeyinin sıcaklığı kaç derecedir?

Vücudun dış ısısı sabit değildir. Bu nedenle hastaların ateşine üst deriden bakılmaz. Derinin dış yüzeyinin sıcaklığı ortamın hava sıcaklığına, ortamdaki nem miktarına, üzerimizde bulunan giysilere, derideki kıl yoğunluğuna, derinin nem oranına, temizlik derecesine bağlı olarak değişiklik gösterebilir.

Üzüm, çekirdeği olmadan nasıl üreyebiliyor?

Çekirdeksiz üzümde aslında çekirdek vardır; ancak genetik bir değişim çekirdeklerin sertleşmesini engeller. Muhtemelen birkaç bin yıl önce meydana gelen bu mutasyon sonucu ortaya çıkan çekirdeksiz üzüm, kesme ve çelik yöntemiyle üretilmiş.

Midyenin yaşını nasıl öğrenebiliriz?

Princeton Üniversitesi doktorlarından Trompson, kabuk üzerindeki halkaların Dünya’nın Güneş etrafında dönüşüyle ilgili olduğunu keşfetmiş. Dünya Güneş etrafındaki senelik hareketini tamamlayınca, midye de kabuğu üzerindeki halkalara bir yenisini ilave ediyor.

Mısır patlayınca neden beyaz olur?

Mısır, içindeki suyun ısısı nedeniyle yaptığı basınçla patlar. Dışarı çıkan kabarık beyazlık ise nişastadır.

Makaslar, kâğıt ya da karton kestiğimizde neden körlenir?

Kartonların büyük bölümünde kullanılan yapışkanların içindeki silis makasların körleşmesinde en önemli etken. Bu durumda kâğıt keserken ayrı, kumaş keserken ayrı makas kullanılmalı.

Rüyalar kaydedilebilir mi?

Dr. Kleitman, uykularını müşahede altında tuttuğu kimselerin (EEG) elektroensefalogranik ve (EKG) elektrokardiagramlarını tespit etmeye çalışmış. EEG’nin verdiği sonuç oldukça dikkat çekici. Rüyanın başladığı andan itibaren, ağır bir ahenk içinde devam eden uyku halini gösteren çizgiler ritmik bir hal alıyor, uyanıklık halindeki şekilleriyle cihazın kâğıt şeridi üzerine kaydedilebiliyor.

Devenin hörgücünde ne var?

Genelde hörgüçlerinde su olduğu ve uzun yolculuklarında bu suyu kullandıkları söylenir ama bu doğru değil. Develerin hörgüçlerinde 30�35 kg kadar yağ bulunur. Yiyecek bulamadıkları zaman bu enerjiyle hareketlerini sağlarlar, ayrıca yağ çöl sıcağına karşı koruma görevi de yapar.

Doğuştan görme özürlüler rüya görür mü?

Bütün insanlar rüya görür. Yani doğuştan görme özürlüler de rüya görür. Fakat onların gördükleri rüyalar görsel öğeler içermeyebilir. Bu da onların ne zaman kör olduklarıyla yakından ilintili.

Örümcek ağı gerçekten dünyanın en sağlam maddesi midir?

Dairesel ağ ören örümcekler grubunda bulunan “Nephila” cinsine ait örümceğin ipeği, en kuvvetli doğal liftir.

Fillerin katledilmesine neden olan dişleri ne işlerine yarar?

Kavga sırasında korunmak veya bir yeri kazmak için kullanırlar.

Kaplıca ve ılıca arasında fark var mı?

Maden suyunun yeryüzüne çıktığı kaynağa kaynarca, maden sularından yararlanmak üzere kaynarcaların çevresinde kurulan tesislere de genel olarak kaplıca ya da ılıca denir. Sonuç olarak kaplıca ve ılıca eşanlamlı sözcüklerdir.

İlk mum ne zaman ve kimler tarafından yapıldı?

Kim tarafından yapıldığı tam olarak bilinmese de; günümüzden 2 bin yıl önce, hayvansal yağların arasına pamuk sokularak ilk mum yapılmış. Parafin mumların ilki ise 1850 yılında İskoçya’da James Young adlı kimyager tarafından yapılmış.

Tırnağımızın 1 mm uzaması kaç gün sürer?

1 mm uzunluğa 2-4 gün içinde erişilir.

Hangi balık elektrik üretir?

Elektrikli yayın ve elektrikli yılan balığı elektrik üretir. Bu balıkların elektrik üreten organları var. Elektrik akımı sayesinde avını sersemletir veya öldürür, sonra da yutar.

Bitkilerin bulunduğu odada uyumak zararlı mı?

Saksı bitkileri, genellikle bulundukları odanın hava kalitesini yükseltir. Yine de bitkilerin geceleri fotosentez yapmayı bırakıp havanın oksijeni kullandıkları için zararlı oldukları düşünülür. Bitkilerin geceleyin oksijen tükettikleri doğru olsa da tüketilen oksijen miktarı oldukça düşük.

Kibriti kim bulmuştur?

1680′de Robert Boyle, kükürtlü kibrit aracılığıyla ateş yakmış. Keşfedilmesinin üzerinden binlerce yıl geçmiş olmasına rağmen ateş pratik halde elde edilemiyordu. Boyle’un kibriti, zımpara kâğıdına sürtülmek suretiyle ateş alıyordu. Ardından fosforlu kibritler de üretildi.

Güneş’in asıl rengi nedir?

Güneş ışığı tüm renkleri içerir. Bu nedenle, Güneşin ışığı beyazdır. Ancak Güneş, sarı-yeşil renkli algıladığımız dalga boylarında en yüksek ışıma yapar. Ancak, bu farkı algılayabilmemiz zordur. Atmosfer, mavi ışığı saçar, bu da güneşin mavi ışınımının küçük bir bölümü yeryüzüne ulaşamaz. Bu da Güneş’i tam olarak beyaz değil, sarımsı görmemize neden olur.

Kaşınmaya başlayıncaya kadar bir sivrisinek tarafından ısırıldığımızı neden anlamıyoruz?

Sivrisineklerin ağız yapıları sayesinde ısırılmayı kaşınıncaya kadar hissetmeyiz.

Karnımız neden guruldar?

Karnımızın guruldamasının bir nedeni, midemiz boş olduğunda içine dolan havadır. Midenin hareketleri ile içinde bulunan hava kabarcıklarının da ileri geri hareket etmesi sonucunda guruldama sesi ortaya çıkar.

Karşımızda esneyen biri neden bizi de esnetir?

Araştırmacılara göre, esnemeyle ilgili konuşmak ya da bunu düşünmek bile esnemeyle sonuçlanabiliyor. Ancak esnemenin bulaşıcılığının nedeni hâlâ tam olarak anlaşılmış değil.

Tüylerimiz neden diken diken olur?

Vücudumuz üzerindeki tüyler küçük birer kasla deri altına bağlıdır. Duygusal stres, üşüme hissi ya da deride rahatsızlık durumlarında bu kasların refleks olarak kasılması tüylerin diken diken olmasına neden olur.

Gözlerimizi neden kırpıyoruz?

Gözlerimizi temizlemek ve nemlendirmek için gözlerimizi kırpıyoruz. Göz kırpmanın bir diğer nedeni ise, gözlerin yabancı maddelerden korunması. Göz kapaklarımız ve hatta kirpiklerimiz, refleks olarak kapatıldığında, tozların veya daha büyük parçacıkların gözümüze girmesi önlenmiş oluyor.

Neden timsah gözyaşı denir?

Timsahlar avını yerken, ağız kısmını çokça açtıklarında gözlerinden bir sıvı salgılar. Onun için doğal bir hareket olmasına rağmen sanki ağlıyormuş gibi bir görünüm kazanır. İşte bu nedenle, üzgün olmadığı halde üzülüyormuş gibi yapan insanlar için bu deyim kullanılır.

Neden saçımız sürekli uzuyor da kirpiklerimiz ya da kaşlarımız sürekli uzamıyor?

Vücudumuzun farklı bölgelerindeki kılların, farklı uzama potansiyelleri var. Bu potansiyele eriştiklerinde uzamaları duruyor. Saçlarımızın uzama potansiyeli diğer bölgelere göre daha fazla. Kaş ya da kirpiği köke yakın bir yerden kestiğimizde belli bir boya gelinceye kadar uzayıp öylece kaldığını hepimiz gözlemleyebiliriz. Çünkü onların maksimum boya ulaşma potansiyelleri o kadar.

Egzersiz farklı amaçlarla yapılabilir. Kimi kilo vermek için, kimi kaslarını toplamak ve sıkılaştırmak için, kimi de sağlıklı yaşam için yapar. Egzersizin faydalı olduğunu herkes biliyor.

Fakat sizin için ne kadar iyi olduğunu biliyor musunuz? Ruhsal durumunuzu canlandırmadan kronik hastalıklarla mücadeleye kadar birçok konuda egzersiz yaşam kalitenizi yükseltiyor.

Daha iyi hissetmek mi, daha fazla enerjiye sahip olmak mı ve hatta daha uzun mu yaşamak istersiniz? Bu noktada, düzenli fiziksel aktivitenin faydaları yadsınamaz. Mayo Clinic uzmanları, egzersizin hayatınızı ve sağlığınızı düzenleyen 6 özel yolunu şöyle açıklıyor:

Egzersiz ruhsal sağlığınıza iyi geliyor: Stresli bir günden sonra deşarj olmaya mı ihtiyacınız var? Jimnastik yapmak ya da hızlı tempoda 30 dakikalık bir yürüyüş sakinleşmenize yardım edecektir. Fiziksel aktivite, daha mutlu hissetmenizi sağlayan çeşitli beyin kimyasallarını harekete geçiriyor. Düzenli olarak egzersiz yaptığınızda, kendinizi daha iyi hissediyor ve fiziksel olarak daha iyi görünüyorsunuz. Çünkü özgüveninizi artıran egzersiz, aynı zamanda depresyonu önlüyor.

Egzersiz kronik hastalıklarla mücadele ediyor: Kalp hastalığına yakalanmaktan korkuyor musunuz? Kemik erimesini önleyebilir misiniz? Fiziksel aktivite bu noktada sizin için bir çıkış yolu olabilir. Düzenli egzersiz, yüksek kan basıncını önlemeye yardımcı oluyor, kolesterolünüzü düzenliyor. Damarlarınızdaki plak oluşumunu azaltarak kan akışınızı rahatlatıyor. Ayrıca, egzersizin tip 2 şeker hastalığının, kemik erimesi ve belirli kanser türlerinin önlenmesinde önemli bir rolü var.

Egzersiz, kilonuzu kontrol etmenize yardım ediyor: Fiziksel aktiviteyle uğraştığınızda kalori yakıyorsunuz. Daha sıkı egzersiz, daha fazla kalori yakmanız anlamına geliyor. Böylece kolayca kilo alımını sınırlandırabilirsiniz. Egzersiz yapmak için mutlaka spor salonlarına gitmeniz gerekmiyor. Asansör yerine merdivenleri kullanın. Öğle tatilinizde yürüyüşler yapın. Akşam yemekten sonra televizyonu kapatın ve hızlı bir tempoda yürüyün.

Egzersiz enerji seviyenizi artırıyor: Düzenli olarak yapılan egzersiz, daha rahat nefes alıp vermenize yardımcı oluyor ve dokularınıza oksijen ve besin dağıtıyor. Gerçekte, her gün yapılan egzersiz kardiyovasküler sisteminizin daha iyi çalışmasına yardım ediyor. Kalbiniz ve akciğerleriniz daha etkili çalıştığında sevdiğiniz işlerle uğraşmak için daha fazla enerjiye sahip oluyorsunuz.

Egzersiz daha iyi uyumanıza yardım ediyor: İyi bir gece uykusu konsantrasyonu, üretimi ve ruhsal durumunuzu iyileştiriyor. Fiziksel egzersiz de daha iyi bir uykunun anahtarı olabiliyor, uykuya daha çabuk dalmanızı ve uzun süre derin bir uyku çekmenizi sağlıyor. Yatma vaktine yakın saatlerde egzersiz yaparsanız, daha enerjik olacağınız için uyumakta zorlanabilirsiniz. Bu nedenle, egzersizi sabahları yapın.

Egzersiz zevkli olabilir: Ailece eğleneceğiniz bir etkinlik olarak egzersiz yapabilirsiniz. Fiziksel aktivite angarya olmak zorunda değil. Dans dersleri alın. Tırmanma duvarına tırmanın ya da kırda geziye çıkın. Ailece hoşunuza gidecek futbol oyunları oynayın. Hepinizin hoşlanacağı aktivite bulun.

Kilo vermek mi istiyorsunuz? Sadece ülkemizdeki yöntemlerde değil, dünyanın herhangi bir yerinde insanların kilo verme çabalarını öğrenerek bunları uygulamalısınız.

Çünkü, dünyada insanların uyguladığı farklı kilo verme sırları bulunuyor. İşte Readers Digest dergisi, bu sırları biraraya getirdi:

1. Doymadan önce yemeyi bırakın: Yüzde 80 doyana kadar yemek yiyin. Geleneksel bir diyet uygulayan Japonya’nın Okinawa adasında yaşayanların vücut kütle indeksleri ortalama 21,5tur. Karnınız pantolonunuzun düğmelerinizi gerene kadar yemek yiyebilirsiniz. Diyete göre, tokluğun ilk acısını hissettiğinizde, vücudunuz beyninizin tok olduğunun farkına varması için şans veriyor.

2. Sağlıklı yağlar kullanın: Akdeniz diyetinin temeli olan zeytin yağı ile Okinawa diyetinin içeriği kanola yağı gibi sağlıklı yağlar, sebzeleri daha lezzetli yapıyor. Böylece, daha fazla sebze tüketiyorsunuz.

3. Yemek yerken sadece yemeğe odaklanın: Örneğin, Amerikalılar televizyon karşısında ya da arabada giderken yemek yiyor. Japonya’da ise yürürken yemek yemek görgüsüzlük olarak görülüyor. Burada, arabada asla kahve yudumlayamazsınız. Fransa’da arabalarda içecek tutucusu bulunmuyor, çünkü araç kullanırken kahve içilmiyor. Televizyonla, trafikle ya da işinizle ilgilenirken farkında olmadan aşırı yemek yersiniz. Bu nedende yemek yerken sadece yemeğe odaklanın ve lezzetlerin zevkini çıkarın.

4. Hareket edin: Asya ülkelerinde, Fransa ve Akdeniz insanları, daha fazla hareket ettiklerinden dolayı daha zayıftır. Onlar zamanlarını jimnastik için harcamıyor, sadece çok fazla yürüyorlar.

5. Düzenli yemek yiyin: Fransız kadını, günde 3 kez yemek yediği için şişmanlamıyor. Bir öğünü atladığınızda kalori yaktığınızı düşünebilirsiniz, ancak daha fazla acıkacağınız için bir sonraki öğünde daha fazla yemek yersiniz. Güne mutlaka kahvaltıyla başlayın. Kahvaltı yapanlar, yapmayanlara göre daha zayıf oluyorlar.

6. Akşam yemeğini ailenizle beraber yiyin: Aile ile ya da arkadaşlarla yemek, yemeği daha eğlenceli hale getirir, fazla yemek yemenizi kısıtlar. Kalabalıkta yemek yerken daha yavaş yersiniz, bir kişi doyunca onun doyması diğerlerini de etkiler.

7. Sadece acıktığınız zaman yemek yiyin: Bazı insanlar, acıkmanın yanında can sıkıntısı, yalnızlık, stres ya da korku gibi çeşitli nedenlerle yemek yerler. Bunun yerine sıkıldığınız zaman kendinize oyalanmak için bir hobi bulun. Stresden kurtulmak için yemek yiyorsanız, stresi azaltmak için spor yapabilirsiniz.

Muğlalı 2 gencin ege şivesiyle seslendirdikleri “Artık Sevmeyeceğim”